“Doe ons nog maar meer van dit soort vraagstukken.”
“Dit is precies waar we wezen willen met onze systemisch kunde en verlangen om bij te dragen aan de versnelling in de duurzaamheidstransitie.”

Dat waren onze afsluitende woorden bij de terugblik op een tweetal systeemopstellingen voor NICE; het Noordelijk InnovatieLab Circulaire Economie.

Direct merkbare beweging na de opstellingen

Het was voor ons, @Nicole van der Ouw en @Annelieke Verkerk, haast onvoorstelbaar hoeveel er al in beweging gekomen was na de opstellingen. Dat letterlijk gezegd werd dat het team in de versnelling gekomen was, was helemaal een grote glimlach waard.

De aanleiding: twee vragen en één verlangen

De vraag voor een tweetal opstellingen ontstond bij de oprichter/directeur van NICE om een tweetal redenen:

Twee opstellingen: organisatie en ecosysteem

Samen hebben we een middag vormgegeven met representanten. We hebben een organisatieopstelling begeleid voor de eerste vraag en een ecosysteemopstelling voor de tweede vraag.

Een ecosysteemopstelling is een nieuwe variant in het opstellingsveld. Qua abstractieniveau zit deze tussen de organisatieopstelling en de maatschappelijke opstelling in. Je brengt ermee het speelveld van een vraagstuk of organisatie in beeld en hoe de krachten/elementen zich daarin bewegen.

Leiderschap vanuit de rol van de ‘elder’

In de voorbespreking met de oprichter/directeur werd helder hoe bewust hij al bezig is met zijn plek, rol en hoe hij de overgang kan creëren naar de meer ‘tribale’ plek van de wijze oudere, de elder. De plek waar je met je kennis en ervaring nog steeds van dienst bent om de oprichtingsgedachte levend te houden, maar niet meer op de besluitvormende, sturende plek staat.

Bij de opstellingsmiddag werd helder dat het niet alleen een vraag van hem was, maar ook van het team dat op een haast mopperige toon liet merken dat hij soms ook wel wat in de weg liep. Hoe mooi dat dit gewoon over en weer gezegd kon worden!

Pionier in de betekeniseconomie

De organisatie is heel bewust bezig om een nieuwe vorm te creëren die past bij de circulaire, regeneratieve, betekeniseconomie waar we naar toe beginnen te kantelen. Inclusief de complexiteit dat je in je speelveld en via toestemming gevende partijen in en buiten je organisatie altijd de druk en patronen van de ‘oude’ economie merkt.

Opstelling 1: ruimte creëren voor teamgroei

De eerste opstelling gaf inzicht hoe de oprichter/directeur zelf eerst weer verbinding moest maken met de oorspronkelijke gedachte achter de oprichting van NICE. Waardoor hij daarna op een andere manier in de organisatie kon zijn om de noodzakelijke ruimte te creëren.

Hiermee werd zichtbaar dat het team met grote gretigheid opspringt om het heft in handen te nemen. In de weken na de opstelling werd dit concreet zichtbaar in nieuwe rollen en initiatief. 

Opstelling 2: inzicht in het bredere ecosysteem

In de tweede opstelling verkenden we het ecosysteem, de context waarbinnen de organisatie zich beweegt.
Er ontstond in eerste instantie een ietwat afwachtend beeld bij de stakeholders, dat door de aanwezigen werd herkend.

Het maakte een aantal dynamieken zichtbaar tussen de organisatie en andere spelers in het Noord-Nederlandse veld. Een terugkerend patroon: veel energie steken in het actief bevorderen van verbindingen tussen partijen onderling.

Het inbrengen van een representant voor het ‘regeneratieve principe’ gaf meer focus en beweging. Bij een aantal spelers ontstond interesse in dit levensbevorderende principe. Het bleek belangrijk om steeds weer terug te keren naar het eigen vertrekpunt: innovatief, regeneratief, circulair. Ook plek voor de natuur en aandacht voor inbedding in het gebied bleken wezenlijk.

Verbinding vanuit essentie brengt het veld in beweging

Verder onderzoekend vanuit wat het systeem nodig heeft, kwam er een hart-openende beweging op gang. Oprechte verbinding maken met stakeholders, van mens tot mens, met oog voor drijfveren en verantwoordelijkheden van de ander, doet goed en dient ook de taak.

Het grootste effect ontstaat als de oprichter vanuit contact met zijn eigen essentie het veld in komt. Het veld ‘ordent zichzelf’: de andere spelers leggen nu zelf onderling lijntjes en evolueren naar een netwerk van verbonden relaties.

De paradox van ‘niet-doen’: het raakt hoeveel meer potentieel zichtbaar en voelbaar wordt vanuit deze innerlijke houding en kwaliteit van aanwezigheid — zo passend bij de volgende fase.

Systemisch begeleiden als strategisch instrument

Zo brengen beide opstellingen inzichten die ook een bredere reikwijdte hebben.
We hebben ervan genoten om met ons favoriete vak, systemische begeleiding, van betekenis te mogen zijn bij een paar strategische puzzels voor een organisatie die op zo’n mooie, concrete manier bezig is om circulariteit en regeneratief werken vorm te geven — samen met de huidige generatie studenten.

“Doe ons nog maar meer van dit soort vraagstukken!”